Hayvan fobisi ya da hayvanlardan korkma, en sık karşılaşılan özgül fobilerin başında gelmektedir.

Bir kişinin hayvanları görmeye veya düşünmeye tepki olarak endişe ve korku yaşadığı bir tür anksiyete bozukluğudur. Köpek, kedi, fare, böcek, örümcek, yılan fobileri en fazla görülen hayvan fobileri olmakla birlikte türler, kültür ve ortama göre değişkenlik gösterebilmektedir. Örneğin; Avrupa’da Örümcek fobisi daha yaygınken, Türkiye’de ise yılan fobisi, kedi fobisi ve köpek fobisi yaygınlık göstermektedir.

Özellikle çocukluk döneminde başlayan hayvan fobisi erken tanınıp, tedavi edilmezse ilerleyen yıllarda tablo daha da ağırlaşabilir. Hayvan fobilerinin, genel popülasyonun yaklaşık %10’unda görüldüğü bilinmektedir ancak, kişinin günlük yaşamını işlevsel bir şekilde devam sürdürmesini engellemeyen bir hayvan korkusu, fobi olarak değerlendirilmez.

Epidemiyolojisiyle ilgili yapılan araştırmalarda, hayvan fobisinin kadınlarda, erkeklere göre daha sık görüldüğü bildirilmiştir. Kadınlarda daha sık görülüyor olmasında, toplumda kadınlara yapılan korkutucu şakaların (yılan, fare vb..) rol oynayabileceği düşünülmüştür.

Hayvan Fobisi Neden Ortaya Çıkar?

Birçok spesifik fobinin nedeni tam olarak anlaşılamamakla beraber, fobilerin genellikle çocukluk döneminde ortaya çıktığı görülmektedir.

Kişi özellikle stresli ve korkutucu bir deneyimden sonra fobi geliştirebilir. Korkulan hayvanla ilgili travmatik bir olaya maruz kalma (köpek ısırması, kuş kovalaması, böcek sokması vs.. gibi) kadar, sosyal öğrenmeyle, korkuya neden olan duruma tanık olma sonucunda da ortaya çıkabildiği görülmektedir. Hatta çocukluk döneminde okunan bir masalda hayvanla ilgili korkutucu ifadelerin yer alması ve an itibariyle kişi de bu korkunun yer etmesi de bahsi geçen hayvan ile ilgili kişinin fobi geliştirmesine neden olabilir.

 

Hayvan Fobisi Belirtileri

Hayvan fobisi olan kişi aşağıdaki belirtilerle karşılaşabilir;

  • Fobiyi tetikleyen bir hayvanın varlığında veya düşüncesinde kontrol edilemeyen korku ve endişe hissi veya endişe hissi veren korkunun kaynağından kaçınmak,
  • Korku tepkisinin gerçek tehdide karşı aşırı ve orantısız olduğunu kabul etmesine rağmen duygularını kontrol edememek
  • Korku duyduğu hayvana maruz kaldığında düşünce akışının bozulması

Yaşadığı korku, panik ve endişe duygularıyla birlikte birtakım fizyolojik belirtilerin ortaya çıkması

  • Sığ ve hızlı nefes alma
  • Artan kalp atış hızı
  • Terleme, titreme, uyuşma
  • Ağız kuruluğu
  • Baş dönmesi
  • Bulantı

Bunlara ek olarak ortaya çıkan davranışsal belirtilerde ise:

  • Ağlamak
  • Bağırmak
  • Öfke Nöbeti
  • Bir kişi veya nesnenin arkasına saklanmaya çalışmak
  • Donakalmak veya sessizleşmek

 

Hayvan Fobisi Tedavi Seçenekleri

Hayvan fobisi gibi özgül fobileri azaltmaya hatta tamamen tedavi etmeye yardımcı olacak birkaç tedavi seçeneği vardır.

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

Bilişsel davranışçı terapi, zoofobi ve diğer anksiyete bozuklukları için oldukça etkilidir. BDT düşünceleri ve hedefe uyumsuz davranış kalıplarını tanımlamaya ve yönetilmesine yardımcı olacak  çeşitli beceriler kazanılan bir terapi yöntemidir.

BDT tek başına uygulanabileceği gibi, diğer terapi yöntemleriyle ve ilaç tedavisiyle birlikte etkili bir şekilde uygulanabilir.

Hayvan Fobisi olan insanlar, ek olarak başka fobilere ve diğer anksiyete veya duygudurum bozukluklarına sahip olabilirler. Birden fazla tanının varlığı, hem psikoterapi hem de ilaç tedavisini içeren kombine bir tedavi yaklaşımı gerektirebilir.

 

Referanslar:

-Eaton WW, Dryman A, Weissman MM. Panic and phobia. In: Robins LN, Regier DA(eds) Psychiatric Disorders in America:The Epidemiological Catchment Area Study.New York: Free Press; 1991: 155-79.

-Curtis GC, Magee WJ, Eaton WW, et al. Specific fears and phobias: epidemiology and classification. Br J Psychiatry 1998, 173: 212-7.

-Choy Y, Fyer AJ, Lipsitz JD. Treatment of specific phobia in adults. Clin Psychol Rev 2007; 27(3):266- 86.

 

*Bu sitede yazılanlar sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için lütfen doktorunuza başvurun.